ค่า UGR คืออะไร พร้อมแชร์วิธีเลือกโคมไฟให้ไม่รบกวนการทำงาน

November 12, 2026 2 min read

บางห้องมีแสงสว่างเพียงพอแต่กลับรู้สึกแสบตา ปวดหัว หรือทำงานได้ไม่นาน สาเหตุมักไม่ได้มาจากความสว่างไม่พอ แต่มาจากแสงจ้าจนบาดตาที่ส่องจากโคมไฟเข้าตาโดยตรง และค่าที่ใช้วัดปัญหานี้ก็คือ UGR บทความนี้เราจะมาอธิบายว่า UGR คืออะไร มีมาตรฐานเท่าไร คำนวณอย่างไร และควรเลือกโคมไฟแบบไหนให้สบายตาสำหรับคนทำงาน

ทำความรู้จักค่า UGR คืออะไร และสำคัญอย่างไรต่อดวงตา

UGR คือ Unified Glare Rating หรือพิกัดแสงจ้ารวม เป็นค่ามาตรฐานสากลที่ใช้ประเมินแสงจ้าระคายตา ที่เกิดจากโคมไฟในอาคาร ค่านี้เปรียบเทียบความสว่างของโคมไฟที่ผู้ใช้มองเห็นกับความสว่างของพื้นหลังรอบ ๆ

• UGR ต่ำ แสงนุ่ม สบายตา ไม่รบกวนการมอง
• UGR สูง แสงจ้า แยงตา ทำให้รู้สึกไม่สบาย

ในทางปฏิบัติ มาตรฐานจะกำหนดค่าจำกัดเป็นขั้น ได้แก่ 10, 13, 16, 19, 22, 25 และ 28 แต่ละขั้นต่างกันพอที่ผู้ใช้จะรู้สึกได้ชัด

อีกเรื่องที่ควรเข้าใจคือ UGR คือค่าของระบบติดตั้งทั้งห้อง ไม่ใช่ค่าของโคมไฟดวงเดียว ค่าที่ได้จึงขึ้นอยู่กับขนาดห้อง ตำแหน่งโคม สีผนังและเพดาน รวมถึงตำแหน่งที่ผู้ใช้นั่งมอง

ผลกระทบของแสงที่จ้าเกินไปต่อสุขภาพและประสิทธิภาพการทำงาน

ถ้าพื้นที่มีค่า UGR สูงเกินมาตรฐาน อาจส่งผลกระทบหลายด้าน เช่น

• สายตาเมื่อยล้า ม่านตาต้องปรับตัวตลอดเวลา ทำให้ตาล้าเร็ว
• ปวดศีรษะและตาพร่า โดยเฉพาะคนที่ต้องอยู่ใต้แสงจ้าหลายชั่วโมงต่อวัน
• สมาธิลดลง ต้องเพ่งสายตามากขึ้น งานจึงช้าลงและผิดพลาดง่ายขึ้น
• เสี่ยงอุบัติเหตุ ในงานที่ต้องการความแม่นยำ เช่น งานประกอบชิ้นส่วนเล็ก งานตรวจสอบคุณภาพ หรืองานที่ทำกับเครื่องจักร

ตารางสรุปมาตรฐานค่า UGR ที่เหมาะสมในแต่ละประเภทพื้นที่

ค่าในตารางนี้อ้างอิงจากคู่มือ TIEA ของสมาคมไฟฟ้าแสงสว่างแห่งประเทศไทย ซึ่งสอดคล้องกับมาตรฐาน EN 12464-1 โดยเป็น ค่าสูงสุดที่ไม่ควรเกิน

ข้อควรรู้คือ ค่า UGR ตาม EN 12464-1 เป็นแนวปฏิบัติที่แนะนำ ไม่ได้เป็นข้อบังคับทางกฎหมาย แต่โครงการที่มีคุณภาพมักกำหนดให้ปฏิบัติตาม

ปัจจัยสำคัญและสูตรที่ใช้ในการคำนวณค่า UGR ในระบบไฟ

สูตรมาตรฐานของ CIE คือ

UGR = 8 log₁₀ [ (0.25 / L_B) × Σ (L² × ω / p²) ]

• L_B ความสว่างของพื้นหลัง (cd/m²)
• L ความสว่างของส่วนที่เปล่งแสงของโคมแต่ละดวงในทิศทางที่มอง (cd/m²)
• ω มุมตันของส่วนที่เปล่งแสงเมื่อมองจากตาผู้สังเกต (สเตอเรเดียน)
• p ดัชนีตำแหน่งกัธ (Guth Position Index) ซึ่งบอกว่าโคมอยู่ห่างจากแนวสายตามากน้อยแค่ไหน

จากสูตรจะเห็นว่า UGR เป็นผลของความสัมพันธ์ระหว่างความสว่างของโคมกับความสว่างของพื้นหลัง ถ้าโคมสว่างจ้า อยู่ใกล้แนวสายตา หรือพื้นหลังมืด ค่า UGR จะสูงขึ้น

ในงานจริง ค่า UGR คำนวณด้วยโปรแกรมอย่าง DIALux, Relux หรือ AGi32 โดยใช้ไฟล์โฟโตเมตริก (IES/LDT) ของโคม ขนาดห้อง ค่าการสะท้อนแสงของพื้นผิว และตำแหน่งโคม

เทคนิคการออกแบบแสงสว่างภายในอาคารเพื่อช่วยลดค่า UGR

การออกแบบแสงสว่างให้ค่า UGR ต่ำทำได้หลายวิธี เช่น

1. เพิ่มความสว่างของพื้นหลัง ใช้เพดานและผนังสีอ่อน (ค่าการสะท้อนแสงของเพดาน 70–90% และผนัง 50–80%) หรือเพิ่มแสงส่องขึ้นเพดาน (Uplight)
2. ลดความสว่างของโคมที่มองเห็น เลือกโคมที่มีแผ่นกระจายแสง หรือใช้โคมวัตต์ต่ำหลายดวงแทนโคมวัตต์สูงไม่กี่ดวง
3. จัดตำแหน่งโคมให้พ้นแนวสายตา วางโคมไม่ให้อยู่ตรงหน้าผู้ใช้เวลามองจอหรือมองไปทางผู้สอน
4. ใช้มุมกำบังที่เหมาะสม TIEA แนะนำว่า หลอดที่สว่าง 20,000 ถึงต่ำกว่า 50,000 cd/m² ควรมีมุมกำบังอย่างน้อย 15° ถ้าสว่าง 50,000 ถึงต่ำกว่า 500,000 cd/m² ควรมีอย่างน้อย 20° และถ้าสว่างตั้งแต่ 500,000 cd/m² ขึ้นไป ควรมีอย่างน้อย 30°
5. จำกัดความสว่างของโคมสำหรับพื้นที่ที่มีจอคอมพิวเตอร์ ที่มุม 65° จากแนวดิ่ง โคมไม่ควรสว่างเกิน 1,500–3,000 cd/m² (ขึ้นกับความสว่างของหน้าจอ)
6. จำลองแสงก่อนติดตั้งจริง ตรวจค่า UGR ด้วยโปรแกรมทุกครั้ง

วิธีเลือกซื้อโคมไฟ LED ถนอมสายตาที่มีมาตรฐาน UGR ต่ำ

หลายรุ่นในตลาดระบุว่าเป็น "โคม UGR<19" แต่ตามหลักแล้ว UGR คือค่าของทั้งระบบ ป้ายนี้จึงหมายความว่าโคมมีการกระจายแสงที่ช่วยให้ห้องทั่วไปทำค่าได้ต่ำกว่า 19 เมื่อติดตั้งในความสูงและระยะห่างปกติ ไม่ได้รับประกันผลในทุกห้อง วิธีเลือกให้ได้ผลจริงมีดังนี้

1. ดูโครงสร้างกันแสงจ้า เช่น แผ่นไมโครปริซึม ครีบกันแสง รังผึ้ง หรือแหล่งกำเนิดแสงที่อยู่ลึกเข้าไปจากหน้าโคม
2. ขอไฟล์ IES/LDT และผลจำลอง เพื่อตรวจค่า UGR ในห้องจริงก่อนตัดสินใจ
3. ดูค่าอื่นประกอบ เช่น CRI ≥ 80 อุณหภูมิสีที่เหมาะกับงาน และไดรเวอร์คุณภาพดีที่ไม่ทำให้แสงกระพริบ (Flicker-Free)
4. เลือกให้เหมาะกับพื้นที่ เช่น โคมไฟสำนักงาน แบบพาแนลกันแสงจ้าสำหรับโซนทำงาน ดาวน์ไลท์ฝังลึกสำหรับห้องประชุม และโคมไฮเบย์ที่มีเลนส์กระจายแสงสำหรับโรงงาน

บริการออกแบบระบบแสงสว่างและโคมไฟ UGR ต่ำจาก BOVIGA

ถ้ายังไม่แน่ใจว่า UGR เป็นปัญหาหลักในพื้นที่ของคุณหรือไม่ หรืออยากได้ระบบไฟที่สบายตาตั้งแต่เริ่มต้น BOVIGA (บริษัท บ็อกซ์ ไบรท์ กรุ๊ป จำกัด) มีทีมผู้เชี่ยวชาญที่ช่วยออกแบบระบบแสงสว่าง จัดวางตำแหน่งโคมให้ลดแสงสะท้อน และแนะนำโคมไฟ LED ที่เหมาะกับแต่ละโซน ทั้งสำนักงาน ร้านค้า และโรงงาน สามารถติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ Line: @boviga หรือโทร 02-114-3656

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ค่า UGR ยิ่งสูงหรือยิ่งต่ำถึงจะดี

ยิ่งต่ำยิ่งดี ค่า UGR ต่ำแปลว่าแสงจ้าน้อย นุ่มนวล สบายตา ส่วนค่าสูงแปลว่าแสงแยงตา ทำให้ล้าและปวดหัวได้ง่าย

ค่า UGR มาตรฐานสำหรับออฟฟิศหรือห้องทำงานทั่วไปควรอยู่ที่เท่าไร

ตามมาตรฐาน EN 12464-1 และ TIEA พื้นที่ทำงานเอกสารและคอมพิวเตอร์ควรมีค่า UGR ไม่เกิน 19 ส่วนงานเขียนแบบหรืองานละเอียดควรไม่เกิน 16

โคมไฟที่มีค่า UGR ต่ำ แปลว่าความสว่าง (Lumen) จะลดลงด้วยหรือไม่

ไม่จำเป็น โคม UGR ต่ำใช้เลนส์หรือแผ่นกระจายแสงช่วยลดแสงแยงตา อาจมีลูเมนลดลงเล็กน้อย แต่ยังให้ความสว่างบนพื้นที่ทำงานได้ตามมาตรฐาน